Learning Platform Close
452

សក្ខីកម្ម៖ ចំណាប់​អារម្មណ៍​យុវតីជនជាតិដើមភាគតិច និងពលរដ្ឋអ្នកសារព័ត៌មានវ័យក្មេងរបស់យើង​ចំពោះវគ្គបណ្តុះបណ្តាលស្តីពី ការរាយការណ៍ព័ត៌មានដោយប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ

តើលោកអ្នកចង់ដឹងទេថា យុវតីជនជាតិដើមភាគតិច និងពលរដ្ឋអ្នកសារព័ត៌មានវ័យក្មេងរបស់យើងយល់យ៉ាងណាចំពោះវគ្គបណ្តុះបណ្តាលស្តីពី ការរាយការណ៍ព័ត៌មានដោយប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ? តោះ! យើងទៅមើលសក្ខីកម្មរបស់គាត់ទាំងអស់គ្នា! សកម្មភាពនេះស្ថិតនៅក្រោមមូលនិធិសម្រាប់ចង្កោមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ពីគម្រោងគាំទ្រអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដែលគាំទ្រមូលនិធិដោយទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិ (USAID) តាមរយៈអង្គការសុខភាពគ្រួសារអន្តរជាតិ (FHI 360)។

296

អភិបាលកិច្ច​ដីធ្លី​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​

អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ (​អូ​ឌី​ស៊ី​)​ ក្រោម​មូលនិធិ​សម្រាប់​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ ពី​គម្រោង​គាំទ្រ​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ ដែល​គាំទ្រ​មូលនិធិ​ដោយ​ទីភ្នាក់ងារ​សហរដ្ឋអាមេរិក​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​អន្តរជាតិ (USAID)​ តាម​រយៈ​អង្គការ​សុខភាព​គ្រួសារ​អន្តរជាតិ (FHI 360) ​បាន​គាំទ្រ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ចូលរួម​ក្នុង​សន្និសីទ​ស្តី​ពី​អភិបាលកិច្ច​ដីធ្លី​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ដែល​បាន​រៀបចំ​ដោយ​វេទិកា​នៃ​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ស្តី​ពី​កម្ពុជា​ នៅ​ខេត្តរតនគិរី​ នា​ថ្ងៃ​ទី​១២-១៣​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ​២០២២​។​ សន្និសីទ​នេះ​មាន​គោលបំណង​ចូលរួម​ជាមួយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ ដើម្បី​ជំរុញ​ច្បាប់​ និង​គោលនយោបាយ​ទាក់ទង​នឹង​ដីធ្លី​ រួម​ទាំង​ធនធានធម្មជាតិ​ និង​ពង្រឹង​ការ​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​ ច្បាប់​ និង​បទ​ប្បញ្ញត្តិ​ដែល​សំដៅ​ការ​លើកកម្ពស់​អភិបាលកិច្ច​ដីធ្លី​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ ដោយ​ផ្តោត​លើ​ការ​ដោះស្រាយ​ផល​ប៉ះពាល់​សង្គម​ និង​ការ​ការពារ​ធនធានធម្មជាតិ​ និង​បរិស្ថាន​ ព្រមទាំង​ជីវភាព​រស់នៅ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​របស់​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន​។​ ​កម្មវិធី​នៃ​សន្និសីទ​នេះ​បែងចែក​ជា​ពីរ​ដំណាក់កាល​ ដោយ​ដំបូង​គឺ​មានការ​ចាប់ផ្ដើម​ប្រមូល​មតិយោបល់​ពី​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន​ជាង​មួយ​រយ​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ សហគមន៍​តំបន់​ការពារ​ សហគមន៍​ព្រៃឈើ​ និង​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុងស្រុក​។​ ធាតុ​ចូល​ដែល​ទទួល​បាន​គឺ​ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់​កិច្ច​ពិភាក្សា​ជាមួយ​តំណាង​ខេត្តរតនគិរី​ ស្ទឹង​ត្រែង​ ក្រចេះ​ ព្រះ​វិហារ​ មណ្ឌលគិរី​ និង​កំពង់ធំ​ ក្រសួងមហាផ្ទៃ​ មន្ទីរ​កសិកម្ម​ រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​នេសាទ​ មន្ទីរ​បរិស្ថាន​ មន្ទីរ​រៀបចំ​ដែនដី​ នគរូបនីយកម្ម​ និង​សំណង់​ មន្ទីរ​អភិវឌ្ឍន៍ជនបទ​ មន្ទីរ​រ៉ែ​ និង​ថាមពល​ និង​វិស័យ​ឯកជន​។​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ពីរ​មាន​អ្នកចូលរួម​សរុប​ចំនួន​ ២៥០​នាក់​ (​ស្រី​ ៦០​នាក់​)​។​ អភិបាលកិច្ច​ដីធ្លី​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ ក្នុង​ខេត្តរតនគិរី​ ​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​ខេត្ត​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ចំនួន​ ២៧​ ក្នុង​នោះ​ក្រុមហ៊ុន​ចំនួន​ ១០​ បាន​កែតម្រូវ​កិច្ចសន្យា​ និង​ក្រុមហ៊ុន​ចំនួន​ ០៦​ កំពុងធ្វើការ​កែសម្រួល​ ហើយ​ក្រុមហ៊ុន​ចំនួន​ ១១​ ផ្សេង​ទៀត​មិន​ទាន់​បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចសន្យា​នៅឡើយ​ទេ​។​ តំបន់​អាជីវកម្ម​គឺ​មាន​ទំហំ​ ៨៣.៧៨៥​ហិ​កតា​ ដែល​មាន​ផ្ទៃដី​វិនិយោគ​សរុប​ ១៨១.៨៩៦​ហិ​កតា​។​ ផ្ទៃដី​ដែល​ត្រូវ​បាន​ឈូស​ឆាយ​មាន​ចំនួន​ ៥៦.៧០២​ហិ​កតា​ និង​ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ​មាន​ចំនួន​ ៥១.០៦៧​ហិ​កតា​។​ ​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ចំនួន​ ៧៥​ ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ដោយ​ក្រសួង​អភិវឌ្ឍន៍ជនបទ​ ខណៈ​ដែល​សហគមន៍​ចំនួន​ ៨៥​ ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ជា​នីតិបុគ្គល​ដោយ​ក្រសួងមហាផ្ទៃ​។​ ទោះ​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ មាន​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ចំនួន​ ២៤​ ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ទទួល​បាន​ប័ណ្ណ​កម្ម​សិទ្ធ​ដីធ្លី​សហគមន៍​ពី​ក្រសួង​រៀបចំ​ដែនដី​ នគរូបនីយកម្ម​ និង​សំណង់​។​ ការ​ចុះបញ្ជី​ដីធ្លី​ជា​ប្រព័ន្ធ​សម្រេច​បាន​ ១៥.៦៩១​ប័ណ្ណ​ ដែល​ស្មើនឹង​ ១០.៧៤១​គ្រួសារ​។​ ភូមិ​ចំនួន​ពីរ​បាន​បញ្ចប់​ការ​ប្រកាស​ជា​សាធារណៈ​ ខណៈ​ភូមិ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរការ​។​ ការ​ប្រកាស​ជា​សាធារណៈ​ចំនួន​ពីរ​ដង​ស្តី​ពី​ការ​ផ្តល់​ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ដី​សហគមន៍​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ហើយ​ស្នើ​សុំ​ឱ្យ​មានការ​បែងចែក​ឡើង​វិញ​សម្រាប់​សហគមន៍​ចំនួន​បី​។​ សហគមន៍​ការពារ​មាន​ចំនួន​ ១១​ និង​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​ចំនួន​ ៣៦​ ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ ២២​សហគមន៍​ ត្រូវ​បាន​ចុះបញ្ជី​នៅ​ក្រសួងកសិកម្ម​ រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​នេសាទ​។​ សហគមន៍​នេសាទ​មាន​ចំនួន​ ១៤​ ហើយ​សុទ្ធតែ​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ខណៈ​ដែល​មាន​សហគមន៍​ថ្មី​ចំនួន​ ២​ កំពុង​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​។​ ការ​ទទួលស្គាល់​ និង​ការ​ការពារ​សិទ្ធិ​កាន់កាប់​ដីធ្លី​តាម​ទំនៀមទម្លាប់​ ​សហគមន៍​ និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​បាន​កំណត់​បញ្ហា​ប្រឈម​សំខាន់ៗ​ក្នុង​ការ​ទទួលស្គាល់​ និង​ការ​ការពារ​សិទ្ធិ​កាន់កាប់​ដីធ្លី​តាម​ទំនៀមទម្លាប់​។​ ដី​ដែល​បាន​ទទួល​ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ ឬ​កំពុង​ដំណើរការ​មិន​ទាន់​មាន​ធានា​សុវត្ថិភាព​នៅឡើយ​ ខណៈ​ដែល​ដំណើរការ​មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ​ ត្រូវ​ចំណាយ​ពេលវេលា​ និង​លុយកាក់​ជាដើម​។​ ការ​ធ្វើ​អនុ​ប​យោគ​ដី​ដែល​បាន​អនុម័ត​មិន​ត្រូវ​គ្នា​ទៅ​នឹង​ការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្តែង​ ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ត្រួត​លើ​គ្នា​ជាមួយ​តំបន់​ការពារ​ ពីព្រោះ​តំបន់​គ្រប់គ្រង​មិន​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ច្បាស់លាស់​។​ ទោះបីជា​ដី​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះបញ្ជី​ក៏​ដោយ​ ក៏​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​នៅ​តែ​ប្រឈម​នឹង​ការ​រំលោភ​យក​ដី​ និង​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​។​ យោង​ទៅ​តាម​សហគមន៍​ ការ​បង្ក្រាប​បទល្មើស​ព្រៃឈើ​នៅ​មាន​កម្រិត​ និង​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​។​ សមត្ថភាព​ និង​ចំណេះដឹង​របស់​គណៈកម្មាធិការ​សហគមន៍​នៅ​មាន​កម្រិត​ ហើយ​ចាំបាច់​ត្រូវ​ពង្រីក​ចំណេះដឹង​ពួក​គេ​ទៅ​លើ​ផ្នែក​ច្បាប់​ និង​បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង​ ខណៈ​ដែល​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់​សហគមន៍​ និង​ការ​អភិរក្ស​ធនធានធម្មជាតិ​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​។​ ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ សហគមន៍​ចង់​ឃើញ​ការ​សហការ​គ្នា​រវាង​សហគមន៍​ និង​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ ដើម្បី​ពង្រឹង​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ ដោយ​មានការ​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋបាល​ស្រុក​ និង​ខេត្ត​។​ បណ្តាញ​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​គួរតែ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ពី​ថ្នាក់​ជាតិ​រហូត​ដល់​ថ្នាក់​ឃុំ​។​ ដំណើរការ​នៃ​ការ​ផ្តល់​ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ដី​សហគមន៍​គួរតែ​ត្រូវ​បាន​កែ​លម្អ​ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​គួរតែ​ផ្តល់​ថវិកា​ប្រចាំឆ្នាំ​សម្រាប់​សហគមន៍​នីមួយៗ​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ដីធ្លី​ និង​ព្រៃឈើ​ រួម​ទាំង​ជួយ​លើកកម្ពស់​កម្រិតជីវភាព​របស់​ពួក​គេ​ផង​ដែរ​។​ ថវិកា​អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ប្រាក់​កម្ចី​សហគមន៍​សម្រាប់​សមាជិក​នីមួយៗ​។​ ទោះបី​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ លទ្ធផល​នៃ​សំណើ​ទាំងនេះ​នៅ​មិន​អាច​បញ្ជាក់​បាន​ទេ​។​

236

កិច្ចប្រជុំ​ដំបូង​របស់​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​

កិច្ចប្រជុំ​ដំបូង​របស់​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣​ ខែកញ្ញា​ ឆ្នាំ​២០២២​ នៅ​ការិយាល័យ​អង្គការ​សុខភាព​គ្រួសារ​អន្តរជាតិ​ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ដោយ​មាន​អ្នកចូលរួម​សរុប​ចំនួន​ ២៩​នាក់​ (​ស្រី​ ១០​នាក់​)​ ក្នុង​នោះ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ចំនួន​ ០៦​នាក់​។​ កិច្ចប្រជុំ​នេះ​បាន​ប្រមូលផ្តុំ​នូវ​ក្រុម​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ និង​អង្គការ​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន​ ដែល​ធ្វើការ​លើ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ធនធានធម្មជាតិ​ ព្រៃឈើ​ ដីធ្លី​ និង​បរិស្ថាន​ជាដើម​។​ អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ (​អូ​ឌី​ស៊ី​)​ បាន​រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​ឡើង​ដោយ​មានការ​គាំទ្រ​មូលនិធិ​ពី​ទីភ្នាក់ងារ​សហរដ្ឋអាមេរិក​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ​ តាម​រយៈ​អង្គការ​សុខភាព​គ្រួសារ​អន្តរជាតិ​ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​មូលនិធិ​សម្រាប់​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ ពី​គម្រោង​គាំទ្រ​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​។​ អូ​ឌី​ស៊ីអនុវត្ត​គម្រោង​នេះ​ដោយ​មានការ​សហការ​ជាមួយ​សមាជិក​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ចំនួន​បី​គឺ​ ខេ​ម​បូ​ចា​ អង្គការ​អភិរក្ស​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ និង​អេកូ​យុវ​ទូត​។​ គម្រោង​នេះ​មាន​គោលបំណង​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​កាន់តែ​មាន​និរន្តរភាព​ ដោយឆ្លុះបញ្ជាំង​តម្រូវការ​ និង​កង្វល់​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​។​ គម្រោង​មាន​សកម្មភាព​សំខាន់ៗ​សរុប​ចំនួន​ ២៦​។​ កិច្ចប្រជុំ​នេះ​គឺជា​សកម្មភាព​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​គម្រោង​ ដែល​រៀបចំ​ដោយ​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ និង​បណ្តាញ​ ដើម្បី​ចែករំលែក​បទ​ពិសោធន៍​ ព័ត៌មាន​ និង​បញ្ហា​អាទិភាព​លើ​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ បរិស្ថាន​ ព្រៃឈើ​ ដីធ្លី​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ការ​វាយតម្លៃ​បរិស្ថាន​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ និង​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​ សមាជិក​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​នឹង​មានឱកាស​ជួបជុំ​គ្នា​នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​ដំបូង​មួយ​នេះ​។​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​ឡើង​ ដោយ​ប្រមូលផ្តុំ​សមាជិក​ និង​ដៃគូរ​ពាក់ព័ន្ធ​ដើម្បី​បង្កើត​បណ្តាញ​ ចែករំលែក​បទ​ពិសោធន៍​ កំណត់​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​សំខាន់ៗ​ និង​វិធីសាស្ត្រ​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​មតិ​លើ​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​។​ កិច្ចប្រជុំ​មាន​គោលបំណង​សំខាន់ៗ​ចំនួន​បួន​រួម​មាន​៖​ ​បង្ហាញ​ពី​លក្ខណៈ​នៃ​ការ​បង្កើត​ចង្កោម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ និង​តួនាទី​របស់​សមាជិក​នីមួយៗ​ បង្កើត​បរិយាកាស​ចែករំលែក​សម្រាប់​សមាជិក​ និង​បណ្តាញ​ ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​បញ្ហា​បរិស្ថាន​ជា​អាទិភាព​ក៏​ដូច​ជា​ច្បាប់​ និង​បទ​ប្បញ្ញត្តិ​បរិស្ថាន​ លើកទឹកចិត្ត​សមាជិក​ និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ឱ្យធ្វើ​ការ​ជាមួយ​គ្នា​។​ ​បញ្ហា​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​កំពុង​កើតឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ ជា​ពិសេស​ការ​ទន្ទ្រាន​យក​ដី​ សម្បទាន​​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​ ការ​ផ្តល់​ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ដី​សមូហភាព​ ព្រៃឈើ​ និង​មូលនិធិ​បរិស្ថាន​ និង​សង្គម​ជាដើម​។​ បញ្ហា​អាទិភាព​ភាគច្រើន​គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ព្រៃឈើ​។​ អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ជា​ច្រើន​មិន​បាន​ផ្តោត​លើ​ច្បាប់​វិនិយោគ​ ដែល​ជា​ចំណុច​ស្នូល​នៃ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ដែល​បង្ក​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ដល់​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន​នោះ​ទេ​។​ ច្បាប់​នេះ​គួរតែ​ត្រូវ​បាន​ពិនិត្យ​ឱ្យ​បាន​ហ្មត់ចត់​ ជា​ពិសេស​ផ្នែក​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​។​ ប្រជាពលរដ្ឋ​មូលដ្ឋាន​អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​លំបាក​ ប្រសិនបើ​មាន​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ ឬ​ការ​វិនិយោគ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​របស់​ពួក​គេ ​ប្រសិនបើ​មិន​បាន​សិក្សា​ច្បាប់​នេះ​ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​។​ សហគមន៍​ខ្វះ​ព័ត៌មាន​ជាក់លាក់​ និង​ច្បាស់លាស់​អំពី​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដែល​អាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ប្រឈម​។​ ធនធានធម្មជាតិ​គឺជា​ក្តី​សង្ឃឹម​ចុង​ក្រោយ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ដូច្នេះ​ពួក​គេ​ត្រូវ​តែ​ការពារ​។​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​គួរតែ​ពង្រីក​សម្ព័ន្ធភាព​របស់​ពួក​គេ​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​នីមួយៗ​ក៏​ដូច​ជា​សិក្ខាសាលា​ផង​ដែរ​។​

294

ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ស្វែងរក​ជំនួយ​ និង​ការ​គាំទ្រ​ដោយ​ផ្ទាល់​ពី​គ្រប់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​នៅ​​​ទិវា​អន្តរជាតិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពិភពលោក​ឆ្នាំ​ ២០២២

​អង្គការសហប្រជាជាតិ​បាន​កំណត់​ឆ្នាំ​២០២២​ ជា​ទិវា​អន្តរជាតិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពិភពលោក​ក្នុង​ប្រធានបទ​ “​តួនាទី​របស់​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ក្នុង​ការ​អភិរក្ស​ និង​ផ្ទេរ​ចំណេះដឹង​ប្រពៃណី​”​។​ ប្រធានបទ​នេះ​បាន​ទទួលស្គាល់​ថា​ស្ត្រី​មាន​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ការ​បន្តវេន​ ក៏​ដូច​ជា​ការ​រស់នៅ​របស់​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​។​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​រស់នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ប្រមាណ​ ២៥០.០០០​ ទៅ​ ៤០០.០០០​ នាក់​ (​ស្ត្រី​ ៥១​ ភាគរយ​)​ ស្មើនឹង​ ២​ ទៅ​ ៣​ ភាគរយ​នៃ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​។​ ក្រសួង​អភិវឌ្ឍន៍ជនបទ​បាន​ទទួលស្គាល់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ប្រមាណ​ ១៥៥​ សហគមន៍​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​។​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ០៩​ ខែសីហា​ ឆ្នាំ​២០២២​ សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កម្ពុជា​ សហ​គម​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កម្ពុជា​ សមាគម​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កម្ពុជា​ អង្គការ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កម្ពុជា​ អង្គការ​សមាគម​ខ្មែរលើ​ខេត្តរតនគិរី​ អង្គការ​ថែរក្សា​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ អង្គការ​លើក​ស្ទួយ​វប្បធម៌​កួយ​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា​ សមាជិក​សកម្ម​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ និង​ MIPN​ សហការ​ជាមួយ​ក្លាហាន​ អង្គការ​នារី​ដើម្បី​សន្តិភាព​ AIPP​ និង​អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ ដោយ​មានការ​គាំទ្រ​ពី​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ស្តី​ពី​សិទ្ធ​មនុស្ស​ VOICE​ Diakonia​ ទីភ្នាក់ងារ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​អន្តរជាតិ​ និង​អង្គការ​សុខភាព​អន្តរជាតិ​ បាន​ប្រារព្ធ​ទិវា​អន្តរជាតិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​លើក​ទី​ ១៨​។​ អ្នកចូលរួម​សរុប​មាន​ប្រមាណ​ ១៣៨​ នាក់​ ក្នុង​នោះ​មាន​ស្ត្រី​ចំនួន​ ៩០​ នាក់​។​ ក្រុម​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​បាន​បើក​កម្មវិធី​ដោយ​បាន​បួងសួង​​តាម​​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ក៏​ដូច​ជា​ដាក់​បង្ហាញ​នូវ​សម្ភារៈ​ប្រពៃណី​ សម្លៀក​បំពាក់​ និង​បន្លែ​ផ្លែ​ឈើ​ផង​ដែរ​។​ ពិធី​នេះ​មានការ​រាំ​របាំ​ និង​ច្រៀង​ចម្រៀង​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កួយ​។​ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​មិន​ត្រឹមតែ​ជា​ការ​រំលឹក​ដល់​ទិវា​អន្តរជាតិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពិភពលោក​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ព្រមទាំង​បង្ហាញ​នូវ​វប្បធម៌​និង​ជំនឿ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ផង​ដែរ​។​ ​តួនាទី​របស់​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ក្នុង​ការ​អភិរក្ស​ និង​ផ្ទេរ​ចំណេះដឹង​ប្រពៃណី​ បើ​និយាយ​ពី​វប្បធម៌​ និង​ទំនៀមទម្លាប់​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មាន​ទំនាក់ទំនង​ខ្លាំង​ជាមួយ​ធនធានធម្មជាតិ​ ហើយ​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មានចំណេះ​ដឹង​អំពី​ដីធ្លី​ និង​ការ​អភិរក្ស​ធនធានធម្មជាតិ​។​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ធ្វើការ​បួងសួង​និង​គោរព​ដល់​ព្រលឹង​អារក្សព្រៃ​ភ្នំ​។​ ស្ត្រី​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​ត្រូវ​តែ​ផ្ទេរ​ចំណេះដឹង​របស់​ពួក​គេ​ទៅ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ជំនាន់​ក្រោយ​ក្នុង​ការ​ទទួលស្គាល់​ និង​ថែរក្សា​ការពារ​ព្រៃឈើ​។​ ពួក​គេ​យល់​ថា​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ត្រូវ​តែ​មាន​ព្រៃឈើ​នៅ​ក្នុងភូមិ​ ហើយ​ព្រៃឈើ​ទាំងនោះ​គួរតែ​ត្រូវ​បាន​ថែរក្សា​ដើម្បី​រក្សា​សន្តិសុខ​ស្បៀង​​​ ក៏​ដូច​ជា​ជំនឿ​លើ​ដួង​ព្រលឹង​។​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​បង្រៀន​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​អំពី​សារៈសំខាន់​នៃ​ព្រៃឈើ​។​ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ជីវភាព​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មិន​ដូច​មុន​ទេ​។​ ប្រសិនបើ​យុវជន​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មិន​ចូលរួម​ជាមួយ​មនុស្ស​ចាស់​ទេ​ ដី​ ព្រៃឈើ​ វប្បធម៌​ ជីវភាព​ និង​ភាសា​របស់​ពួក​គេ​នឹង​បាត់បង់​កាន់តែ​ច្រើន​ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់​។​ កសិកម្ម​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មិនមែន​ជា​កសិកម្ម​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​ដូច​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កាប់​ព្រៃ​ដើម្បី​ធ្វើ​កសិកម្ម​។​ ការ​បាត់បង់​ព្រៃឈើ​មិនមែន​ជា​កំហុស​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ទេ​ តែ​វា​កើតឡើង​ដោយសារ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ដែល​ឈូស​ឆាយដី​ទៅ​វិញ​នោះ​ទេ​។​ សហគមន៍​បាន​ធ្វើ​កសិកម្ម​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ ប៉ុន្តែ​មិន​មានការ​បាត់បង់​ព្រៃឈើ​អ្វី​​ជា​ធំដុំ​នោះ​ឡើយ​។​ បញ្ហា​ប្រឈម​របស់​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ក្នុង​ការ​ការពារ​ដីធ្លី​ និង​ព្រៃឈើ​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​បាន​បង្ហាញ​ការ​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ពួក​គេ​ក្នុង​ការ​ការពារ​ដីធ្លី​ និង​ព្រៃឈើ​របស់​ពួក​គេ​។​ ពួក​គេ​គិត​ថា​ នេះ​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់​ពួក​គេ​ក្នុង​ការ​ការពារ​ព្រៃឈើ​សម្រាប់​ជីវិត​របស់​ពួក​គេ​ និង​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​ ដែល​ពួក​គេ​ស្រឡាញ់​ចេញពី​បេះដូង​។​ វា​មិន​ត្រឹមតែ​សម្រាប់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ក៏​សម្រាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទាំងអស់​ផង​ដែរ​។​ អ្នក​ដែល​ឈរ​នៅ​ជួរ​មុខ​ក្នុង​ការ​ការពារ​ដីធ្លី​ និង​ព្រៃឈើ​ភាគច្រើន​គឺជា​ស្ត្រី​ ពីព្រោះ​ភាគច្រើន​នៃ​បុរស​ធ្វើ​តែ​ការងារ​ជាក់លាក់​របស់​ពួក​គេ​នោះ​ទេ​។​ ទោះបីជា​មាន​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ អង្គការ​សហគមន៍​ និង​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​គាំទ្រ​ពួក​គេ​ក៏​ដោយ​ ក៏​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​នៅ​តែ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​លំបាក​ និង​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​។​ គ្រួសារ​របស់​ពួក​គេ​មិន​លើកទឹកចិត្ត​ ឬ​គាំទ្រ​ពួក​គេ​ឱ្យ​ចូលរួម​ក្នុង​សកម្មភាព​ទាំងនោះ​ឡើយ​ ដោយសារ​គ្រួសារ​របស់​ពួក​គេ​យល់​ថា​ ពួក​គេ​អាច​ជួប​ប្រទះ​បញ្ហា​ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​ និង​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​ពួក​គេ​ ឬ​គ្រួសារ​ទាំងមូល​។​ នៅ​ពេល​មាន​វិវាទ​ដីធ្លី​ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន​ សហគមន៍​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​ធ្វើបាប​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយនឹង​តុលាការ​។​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​អះអាង​ថា​ ពួក​គេ​ទទួល​បាន​ដំណោះស្រាយ​ ឬ​ការ​សម្រេចចិត្ត​ពី​តុលាការ​យ៉ាង​អយុត្តិធម៌​។​ ឧទាហរណ៍​ ពួក​គេ​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់ខ្លួន​ដាក់​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ ដោយសារ​តែ​ពួក​គេ​ធ្វើស្រែ​ចម្ការលើ​ដី​របស់​ពួក​គេ​ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រគល់​ដី​នោះ​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​ដោយ​គ្មាន​ការ​យល់ព្រម​ពី​ពួក​គេ​។​ អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​មិន​បាន​ចាត់វិធានការ​ ឬ​រក​ដំណោះស្រាយ​ជូន​ពួក​គេ​នោះ​ទេ​ ហើយ​អាជ្ញាធរ​នៅ​តែ​រក្សា​ភាព​ស្ញៀ​ម​ស្ងាត់​។​ ដូច្នេះ​ សហគមន៍​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ឡើយ​ក្រោយ​ពី​ធ្វើការ​បួងសួង​ដល់​ព្រលឹង​រក្សា​ព្រៃ​ភ្នំ​របស់​ពួក​គេ​។​ សេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួម​របស់​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កម្ពុជា​ ស្ត្រី​មាន​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ការ​ដឹកនាំ​ ការ​គ្រប់គ្រង​ និង​ការ​ការពារ​អត្តសញ្ញាណ​វប្បធម៌​ ប្រពៃណី​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​សម្រាប់​ក្រុម​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ និង​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​។​ ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ដែល​នាំមុខ​គេ​លើ​ការ​ការពារ​ដីធ្លី​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ ជា​រឿយៗ​ទទួល​រង​ការ​គំរាមកំហែង​ពី​សង្គម​ ការ​រើសអើង​ និង​ការ​អនុវត្ត​ផ្លូវច្បាប់​អយុត្តិធម៌​ ដែល​អាច​បណ្តាល​ឱ្យ​មានការ​ប្តឹងផ្តល់​ ការ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ ការ​បំបែក​គ្រួសារ​ ភាព​ក្រីក្រ​ កង្វះ​សន្តិសុខ​ផ្ទាល់ខ្លួន​ និង​ការ​រឹត​បន្តឹង​ផ្នែក​ច្បាប់​ ឬ​ហាមឃាត់​លើ​សិទ្ធិ​ដីធ្លី​ជាដើម​។​ សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ក្នុង​នាម​ជា​តំណាង​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ទាំងអស់​ អំពាវនាវ​ឱ្យ​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ទាំងអស់​បន្ត​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ពួក​គេ​ដើម្បី​ពង្រឹងសមត្ថភាព​ បណ្តាញ​ និង​សំឡេង​របស់​ពួក​គេ​នៅ​​គ្រប់​​និន្នាការ​ និង​យន្តការ​ទាំងអស់​ ដើម្បី​ធានា​ឱ្យ​មានការ​ចូលរួម​ពេញលេញ​ ដឹកនាំ​ ថែរក្សា​ ផ្ទេរ​ចំណេះដឹង​ប្រពៃណី​ និង​អភិវឌ្ឍ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ប្រកបដោយ​និរន្ត​ភាព​ស្រប​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ស្តី​ពី​សិទ្ធិ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​។​ សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ក៏​ស្វែងរក​ជំនួយ​ និង​ការ​គាំទ្រ​ដោយ​ផ្ទាល់​ពី​អង្គការ​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​ រដ្ឋាភិបាល​ និង​តុលាការ​សម្រាប់​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ផង​ដែរ​។​ ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ជំរុញ​ឱ្យ​ក្រសួងយុត្តិធម៌​ និង​ចៅក្រម​ពង្រឹង​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ និង​ទទួលស្គាល់​សិទ្ធិ​ផ្លូវច្បាប់​ ដែល​ការពារ​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ធានា​ថា​ ពួក​គេ​ក្នុង​នាម​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​ទទួល​បានការ​កាត់ក្តី​ដោយ​យុត្តិធម៌​។​